Prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier rozpoczyna pięciodniową wizytę państwową w Chinach – pierwszą od ośmiu lat. Jednocześnie kanclerz Friedrich Merz odwiedza Japonię, Singapur i Koreę Południową. Berlin chce w ten sposób pokazać, że utrzymuje relacje z Pekinem, ale równocześnie ogranicza ryzyko zależności od Chin.

Wizyta w czasie partyjnego zjazdu

Steinmeier odwiedzi kilka miejsc w Chinach, a podróż zakończy w Pekinie. Zbiega się ona z posiedzeniem plenarnym Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin, czyli ważnym corocznym wydarzeniem, którego zagraniczni goście zwykle unikają przy planowaniu wizyt. W programie są miejsca wymiany kulturalnej oraz zakład Volkswagena w Hefei. Kancelaria prezydenta zapowiada, że w centrum uwagi będą „zróżnicowane i złożone relacje Niemiec z Chinami” oraz związane z nimi wyzwania.

W delegacji prezydenta zasiądą przedstawiciele kultury, polityki i nauki, a nie biznesu. Ma do niej należeć także Mikko Huotari, dyrektor instytutu MERICS, na który Pekin nałożył sankcje. Zdaniem Michaela Lahy z Niemieckiej Rady Spraw Zagranicznych (DGAP) to czytelny sygnał, że strona niemiecka tych sankcji nie akceptuje. Chiny nałożyły je w odpowiedzi na unijne sankcje z 2021 roku, związane z łamaniem praw człowieka wobec Ujgurów.

Dylemat niemieckiej polityki wobec Chin

Chiny to jeden z najważniejszych rynków dla niemieckich producentów samochodów, maszyn i dla branży chemicznej. Jednocześnie subsydiowane przez państwo nadwyżki produkcyjne w Chinach zwiększają presję na europejskich wytwórców. Niemcy i cała Europa zależą też od chińskich surowców i technologii, dlatego coraz intensywniej szukają innych partnerów.

Steinmeier był kiedyś zwolennikiem hasła „zmiany przez handel”, czyli przekonania, że wymiana gospodarcza skłoni inne kraje do demokratyzacji. Dziś ma ono w Niemczech niewielu obrońców. Prezydent będzie musiał w Pekinie przedstawiać twardszą linię europejską. Europejscy przywódcy uzgodnili niedawno ograniczenie importu hybryd typu plug-in z Chin. Laha ocenia: „To był konkretny krok, ale może być tylko początkiem”.

Ukraina i Tajwan w tle

Eksperci nie spodziewają się, by prawa człowieka odegrały w rozmowach dużą rolę. Steinmeier uchodzi za pragmatyka w polityce wobec Chin. Mocniej ma natomiast zabrzmieć temat Ukrainy. Według Lahy Pekin stoi po stronie Moskwy, ale w Berlinie panuje przekonanie, że Chiny mogłyby skuteczniej nakłaniać Rosję do poważnych negocjacji. Prezydent może to zaznaczyć w czwartkowym przemówieniu na Uniwersytecie Pekińskim. Wskazując, że Rosja użyła siły wobec suwerennego państwa, mógłby też pośrednio nawiązać do Tajwanu.

W Pekinie Steinmeier spotka się z Xi Jinpingiem, którego zna od niemal dwudziestu lat, premierem Li Qiangiem oraz przewodniczącym Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych Zhao Lejim.

Co to oznacza dla Polski i UE

Niemcy są największą gospodarką Unii i ich podejście do Chin wpływa na wspólne stanowisko państw członkowskich, w tym w sprawach handlu i ceł. Ograniczenia w imporcie chińskich samochodów czy dążenie do uniezależnienia się od surowców z Chin mogą w dłuższej perspektywie przełożyć się na ceny i dostępność towarów także w Polsce. Polska jest też mocno powiązana z niemieckim przemysłem, zwłaszcza motoryzacyjnym, jako miejsce produkcji i dostawca podzespołów, więc zmiany w relacjach Berlina z Pekinem mogą pośrednio odbić się na polskich zakładach.

Warto dodać, że rola Chin wobec wojny w Ukrainie jest dla Polski szczególnie istotna ze względu na bezpieczeństwo regionu. Wizyta Steinmeiera pokaże, jak daleko Berlin jest gotów pójść w publicznym domaganiu się od Pekinu odpowiedzialności za międzynarodowy ład.

Źródło: DW – „Steinmeier in China: A major state visit in uncertain times”